Yazar: Senem Düvencioğlu        

05.08.2017     17:27:29


Asya Eyaletlerinin Başkenti Efes

Efes Antik Kenti, nasıl bir güzellikti o, ihtişamlı, kim bilir kimler yaşamış, o taşlardan kimler yürümüştü, neler konuşmuşlardı, kütüphanesi, amfi tiyatrosu nasıldı? Burayı da birgün mutlaka görmeliydim.


Çocukluğumda okuduğum Gülten Dayıoğlu’nun Ölümsüz Ece adlı çocuk kitabı kazı bilimine, ören yerlerine ilgimi arttırmıştı. Kitabın kahramanı Ece 3000 yıldır farklı kültürlerde tekrar tekrar hayata gelerek insanların yaşamlarına tanık oluyordu. Kitapta kimi zaman bir soylu, kiminde bir köle, kiminde Pompei’de lavlar altında kalan biri, kiminde Asya’da Türk boyları arasında yaşamasıyla ya da Eski Mısır’da ve Fransız İhtilali’ne tanık olması gibi sürükleyici olaylarla heyecanlı, mitolojik bir serüvenin içine dalıp gitmeme neden olmuştu. 13 yaşında kitabı okuduktan sonra ilk gezdiğim ören yeri Troya Antik Kenti’ydi. İnanılmaz derecede etkilenmiştim ve her an bir duvarın arkasından, lahitin içinden Ece çıkacakmış gibi gelmişti. İşte böyle sevdalanmıştım antik kentlere. Daha sonra bir dergide gördüğüm Efes Antik Kenti’ni saatlerce okuyup incelemiştim, nasıl bir güzellikti o, ihtişamlı, kim bilir kimler yaşamış, o taşlardan kimler yürümüştü, neler konuşmuşlardı, kütüphanesi, amfi tiyatrosu nasıldı? Burayı da birgün mutlaka görmeliydim.

Gördüm de…

Efes Antik Kenti
İzmir ili sınırları içerisindeki Selçuk ilçesinin 3 km uzağında bulunan antik kentin ilk kuruluşu M.Ö. 6000 yıllarına kadar gitmekte. Son yapılan kazılarda Tunç Çağına ve Hitit dönemine ait yerleşimler bile tespit edilmiş. Küçük Menderes Nehri’nin kıyıları alüvyonlarla doldurmasından dolayı denizden uzaklaşan şehir devamlı denize yakın yere taşındığı için büyük bir alana yayılmış. M.Ö. 1050 yılında Yunanistan’dan gelen göçmenlerin yaşadığı Efes Antik Kenti’nde yerleşim daha sonra Artemis Tapınağı çevresine taşınmış. Bugünkü haline de Büyük İskender’in kumandanlarından Lysimakhos tarafından kurularak gelmiş. Zamanının Doğu ile Batı arasındaki en büyük liman kenti olan Efes, Asya eyaletlerinin de başkentliğini yapmış. Bundan dolayı da politik ve ticaret merkezi olarak gelişmiş. Artemis kültünün en büyük tapınağının (dünyanın yedi harikasından biri) da burada olması şehrin gelişmesine önemli etken olmuş. Uygarlık tarihi boyunca kültürün, sanatın, bilimin ve ticaretin en önemli merkezlerinden olan Efes, Bizans döneminde yer değiştirip Selçuk’taki Ayasuluk Tepesi’ne gelmiş. Daha sonra Aydınoğulları’nın merkezi olan Ayasuluk, 16. yy’dan sonra küçülüp, bugünkü halini almış.